Εξομολογήσεις από την Κόλαση
Επιστροφή στον αδυσώπητο κόσμο του Μάρτιν ΜακΝτόνα, μετά την άκρως πετυχημένη "Βασίλισσα της Ομορφιάς", που είχαμε την τύχη να παρακολουθήσουμε πέρυσι, με τη "Μοναξιά της Δύσης" ( The Lonesome West ), το τελευταίο μέρος της "Τριλογίας του Λινέιν". Η ενδοοικογενειακή βία, οι προβληματικές σχέσεις και ο εγκλωβισμός των ανθρώπων στη "μοναξιά" του μαζί, επανέρχονται ως θεματικές με κοινό παρονομαστή το στοιχειωμένο από τις αμαρτίες των κατοίκων του χωριουδάκι του Λινέιν στις δυτικές ακτές της Ιρλανδίας.
Διαβάζοντας την πλοκή του έργου η αρχική εντύπωση είναι μάλλον ουδέτερη. H συγκρουσιακή σχέση των δύο αδερφών, του Βαλίν ( Νίκος Κουρής ) και του Κόλμαν Κόνορ ( Χρήστος Μαλάκης ), έχοντας τον ιερέα της κοινότητας Ουέλς ( Γιώργος Ηλιόπουλος ) ως μοναδικό μέντορα, που προσπαθεί απεγνωσμένα να ηρεμήσει τα πνεύματα, δεν ιντριγκάρει ιδιαίτερα, πόσο μάλλον όταν συναντάμε για ακόμα μία φορά τη συνταγή - μόδα της μαύρης κωμωδίας, του ρεαλισμού και του δράματος. Και όμως τα φαινόμενα απατούν σε αυτήν την απόδοση, μιας και ο Νίκος Κουρής, στην πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα, καταφέρνει να αναδείξει το κείμενο, επικεντρώνοντας στους συμβολισμούς του, χωρίς να μένει προσκολλημένος στη ( ξεπερασμένη κατά μεγάλο βαθμό ) ρεαλιστική αναπαράσταση της δράσης του.
Ο μινιμαλισμός των σκηνικών μπορεί φαινομενικά να απομακρύνει από τον ρεαλισμό του έργου, στην πράξη όμως αυτή η επιλογή αποδεικνύεται άκρως πετυχημένη, μιας και δημιουργεί το κατάλληλο πλαίσιο για τις εξαιρετικές ερμηνείες των Κουρή, Μαλάκη και Ηλιόπουλου, που είναι υπεραρκετές για να μας μεταφέρουν στη ζοφερή πραγματικότητα του πρωτότυπου.
Ο περιορισμός στα άκρως απαραίτητα νοηματοδοτεί με άμεσο και εύκολα κατανοητό τρόπο τα επί σκηνής αντικείμενα, καυτηριάζοντας τη θρησκοληψία (ο Εσταυρωμένος με τη σχεδόν καρτουνίστικη απεικόνιση, η συλλογή των αγαλματιδίων της Παρθένου), καθώς και την εξάρτηση από τα υλικά αγαθά και τη φιλαργυρία ( η σόμπα, τα αγαλματίδια, η φιάλη με το ουίσκι). Την ίδια στιγμή επιτρέπει ουσιαστικές σκηνοθετικές "πινελιές", που ενισχύουν τα νοήματα του κειμένου, χωρίς να τα υπερτονίζουν, όπως η διαφοροποίηση της εικόνας του σκύλου σε καίριο σημείο της παράστασης, τα μπαλάκια του πινγκ πονγκ στο κλείσιμο, το όπλο - "ρουλέτα", τα ηχητικά εφέ κάθε φορά που τα δύο αδέρφια έρχονται στα χέρια, μαζί με τον τρόπο απεικόνισης της καταστροφής όλων εκείνων που αγαπάνε.
Αυτές οι παρεμβάσεις, χωρίς να είναι εξεζητημένες, ανανεώνουν το έργο του ΜακΝτόνα, τόσο όσο χρειάζεται για να αποφεύγεται η αίσθηση του τετριμμένου, η οποία υφίσταται στην εξέλιξη της ιστορίας του, με τη βία να μην είναι ικανή από μόνη της να σοκάρει στο ίδιο βαθμό, όπως πριν από 25 χρόνια, όταν και πρωτοανέβηκε η παράσταση. Επιπρόσθετα, υποστηρίζουν με απόλυτη επιτυχία τους ίδιους τους πρωταγωνιστές, προσδίδοντας έντονο ενδιαφέρον σε χαρακτήρες και καταστάσεις, στοιχεία που υπό άλλες προϋποθέσεις θα φάνταζαν περισσότερο μονοδιάστατα.
Οι ερμηνείες των τριών αντρών είναι από τις καλύτερες που έχουμε δει τη φετινή σεζόν. Ο Νίκος Κουρής και ο Χρήστος Μαλάκης υποδύονται με φυσικότητα δύο αδέρφια που συμβιώνουν, χωρίς να γνωρίζουν το τι σημαίνει αγάπη. Η παντελής απουσία ενσυναίσθησης, ο άκρατος ατομικισμός, η ανύπαρκτη προσωπική ζωή, ο αλκοολισμός, οι βίαιες αντιδράσεις και η αμορφωσιά αποτελούν τα κοινά τους στοιχεία.
Ο Βαλίν δένεται με τα υλικά αγαθά, τα οποία αδυνατεί να μοιραστεί με τους γύρω του. Βρίσκει διέξοδο στη συλλογή των αγαλματιδίων της Παρθένου Μαρίας, έχοντας μία τυπολατρική εξάρτηση μαζί τους. Ο Κόλμαν, πιο αδίστακτος και ευέξαπτος, δε διστάζει να φτάσει στον φόνο για ασήμαντη αφορμή. Αρέσκεται στο να προκαλεί τον αδερφό του βάζοντας χέρι στην κατά τα άλλα ασήμαντη "περιουσία" του.
Ομηρικοί καυγάδες, ένταση και βίαια ξεσπάσματα, ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που παραμένουν μαζί από ανάγκη, ανίκανοι στο να αγαπήσουν. Μη μπορώντας να συνάψουν φυσιολογικές σχέσεις με τους γύρω τους εγκλωβίζονται στις μοναξιές τους.
Οι Νίκος Κουρής και Χρήστος Μαλάκης ζωντανεύουν αυτούς τους δύο περιθωριακούς χαρακτήρες δίνοντας ερμηνευτικό ρεσιτάλ. Σε συνδυασμό με τις προαναφερθείσες σκηνοθετικές επιλογές οι ρόλοι τους αποκτούν συμβολική χροιά, απεικονίζοντας την ενδοοικογενειακή βία και υποδηλώνοντας τον τρόπο με τον οποίο αυτή δημιουργείται μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις και κοινωνίες. Κυνισμός, μαύρο χιούμορ, αδιαφορία για τον πλησίον και ένστικτα έναντι συναισθημάτων μεταφέρονται με απόλυτο ρεαλισμό, κρατώντας τον θεατή αποστασιοποιημένο από τα όσα συμβαίνουν και με την απορία του πόσο πιο χαμηλά θα φτάσουν, μεταφέροντας έμμεσα το κλίμα αυτής της αρρωστημένης και αδιέξοδης συνύπαρξης.
Μοναδική αχτίνα ελπίδας και μόνη φωνή συνείδησης ο ιερέας της κοινότητας, ο οποίος λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ των αδερφών, κατευνάζοντας τις μεταξύ τους εντάσεις. Η απελπισία από την τραγική καθημερινότητα και την αίσθηση της αποτυχίας τον οδηγούν στο αλκοόλ και την αυτοκαταστροφή. Ο Γιώργος Ηλιόπουλος πετυχαίνει να αποτελέσει τον τρίτο πόλο, δίνοντας μία εξαιρετικά απαιτητική ερμηνεία γεμάτη πάθος και ανθρωπιά, που βρίσκεται στον αντίποδα σε σχέση με τους συμπρωταγωνιστές του. Ειδικά στη σκηνή του μονολόγου στο δεύτερο μέρος καταφέρνει να μετατρέψει λέξεις και φράσεις, που στο κείμενο δείχνουν υπερβολικές, σε αληθινά συναισθήματα, αποφεύγοντας τον μελοδραματισμό.
Αρκετά καλή και η παρουσία της Δανάης Μιχαλάκη στον ρόλο της Γκερλίν, μίας ατίθασης νεαρής, η οποία "φλερτάρει" με την παρανομία για να επιβιώσει και βρίσκεται ανάμεσα στα αδέρφια και τον ιερέα, βοηθώντας στην εξέλιξη της ιστορίας. Η ηθοποιός δεν χάνεται ανάμεσα στις ερμηνείες των υπολοίπων και κάνει αισθητή την παρουσία της, παρά το γεγονός πως ο ρόλος της είναι ο λιγότερο σημαντικός στο έργο.
Φτάνοντας στην πιο δυνατή σκηνή του κλεισίματος με τις εκατέρωθεν εξομολογήσεις των δύο αδερφών και την αριστοτεχνική (απο)κλιμάκωση της μεταξύ τους έντασης αποκαλύπτεται το συγγραφικό ταλέντο του ΜακΝτόνα, ο οποίος καταφέρνει να προκαλέσει την αγωνία μέσα από διαδοχικές ανατροπές στις συμπεριφορές των αντιηρώων του. Η σκηνοθετική προσέγγιση καλύπτει τα σεναριακά κενά και οδηγεί σε μία αίσθηση κορύφωσης και πληρότητας, παρά το ότι δε δίνεται οριστική απάντηση στα προβλήματα μεταξύ των δύο αδερφών.
Από το χωριουδάκι της δυτικής Ιρλανδίας στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, άνθρωποι που, χωρίς την αγάπη, καλούνται να επιβιώσουν με τη μοναξιά τους ανάμεσα στις μοναξιές των άλλων. Αυτό που τρομάζει είναι πως η αποκτήνωση των πρωταγωνιστών έχει πάψει να υφίσταται ως προειδοποίηση, παρά έχει γίνει συνήθειά μας. Και υπό αυτό το πρίσμα το στήσιμο της παράστασης, με την έμφαση να δίνεται στους συμβολισμούς της, πετυχαίνει να αναδείξει την ίδια την αξία του πρωτότυπου, ξεπερνώντας τις προσδοκίες μας.
Κείμενο: Martin McDonagh / Μετάφραση: Λένια Ζαφειροπούλου
Παίζουν: Νίκος Κουρής, Χρήστος Μαλάκης, Γιώργος Ηλιόπουλος, Δανάη Μιχαλάκη
Σκηνοθεσία: Νίκος Κουρής
Θέατρο Αθηνών
Διάρκεια: 120' (με διάλειμμα)
Τετάρτη - Πέμπτη - Παρασκευή - Σάββατο 21:00 / Λαϊκή απογευματινή Σάββατο - Κυριακή 18:00
Τιμές Εισιτηρίων: Τετάρτη - Πέμπτη - Παρασκευή - Κυριακή 20€ / Σάββατο βράδυ και εορτές 22€ / Φοιτητικό (πλην Σαββάτου βράδυ) - Νεανικό (έως 26 ετών), Άνω των 65 ετών, ΑΜεΑ 16€ (Τετάρτη & Πέμπτη) / Ανέργων 13 € (Τετάρτη & Πέμπτη) / Λαϊκή Απογευματινή Σαββάτου 18€
Για περισσότερες πληροφορίες (επίσημη σελίδα στο facebook): Η Μοναξιά της Δύσης
