Ζωηρά χρώματα, φιγούρες έντονες που ποζάρουν, προβάλλοντας τον υλιστικό τρόπο των σύγχρονων κοινωνιών είναι τα κυρίαρχα στοιχεία που επικρατούν στα ζωγραφικά έργα της εικαστικού Στέλλας Καπεζάνου.
Η Στέλλα Καπεζάνου σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Κάλων Τεχνών, με τιμητική υποτροφία από το ΙΚΥ για την πρώτη θέση στις εισαγωγικές εξετάσεις της ΑΣΚΤ. Με την υποστήριξη της Motor Oil Hellas, συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Chelsea College of Arts του Λονδίνου, όπου της απονεμήθηκε η υποτροφία Frank Bowling.
Έχει βραβευτεί με το Clyde & Co Emerging Star Award 2017 (UK), το Cass Art Prize 2018 (UK) και έχει επιλεγεί για το AucArt Lab Residency στο Λονδίνο το 2019 (UK) και το Istanbul Artist Residency project το 2020 (TR).
Αυτή την περίοδο παρουσιάζεται η δεύτερη ατομική έκθεση της κας Καπεζάνου με τίτλο "Baby one more time" στην Evripides Art Gallery.
Ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ είχε πει “Αν ακούς μια φωνή μέσα σου να σου λέει «δεν μπορείς να ζωγραφίσεις», τότε οπωσδήποτε να ζωγραφίζεις, και η φωνή θα σωπάσει”. Ποια είναι η δική σας εσωτερική φωνή που σας οδήγησε στο να εκφραστείτε μέσω της ζωγραφικής;
Για μένα η ενασχόληση μου με τη ζωγραφική δεν ήταν τόσο συνειδητή, δεν πρόλαβα να ακούσω κάποια εσωτερική φωνή. Μιμήθηκα από νηπιακή ηλικία αυτό που έβλεπα τη μητέρα μου να κάνει. Μπορώ να συνδεθώ όμως με κάτι αρκετά παρεμφερές που έχει πει ο Pablo Picasso “Inspiration exists, but it has to find you working”.
Τα έργα σας είναι κυρίως εμπνευσμένα από τη σύγχρονη ζωή, ενώ εμπεριέχουν και έναν υπόγειο σαρκασμό, καυτηριάζοντας τον σύγχρονο, υλιστικό και απρόσωπο τρόπο ζωής; Τι είναι αυτό που θέλετε να επικοινωνήσετε στο κοινό μέσω της τέχνης σας;
Το πρόβλημά του ζωγραφίζει ο καλλιτέχνης. Παρατηρώ και αποτυπώνω στον καμβά τις σκέψεις και τα συναισθήματά μου για τον κόσμο γύρω μου. Αυτό που επιδιώκω όμως, είναι να μην παγιδεύω τον θεατή στη δική μου αρχική σκέψη, τα έργα μου να είναι ελεύθερα στην ανάγνωσή τους. Τις περισσότερες φορές βοηθώ τον θεατή με νύξεις ως προς την ερμηνεία, επισημαίνοντας, μέσα από έναν τίτλο ή τον τρόπο που θα ζωγραφίσω μία λεπτομέρεια, τι πρέπει να προσεχθεί, ώστε να φτιάξει ο καθένας τη δική του εκδοχή της ιστορίας. Έπειτα, ο καθένας είναι ελεύθερος να δώσει την ερμηνεία του, η οποία πηγάζει από τη δική του πραγματικότητα, τις δικές του αναμνήσεις και επιθυμίες.
Έχετε πει ότι σας ιντριγκάρουν θέματα, που δε στοχεύουν να κατηγοριοποιηθούν ως «υψηλή τέχνη», κοινά στο μάτι του θεατή, ο οποίος, κοιτώντας τους πίνακές σας, καλείται να παρατηρήσει βαθύτερα τα όσα συμβαίνουν δίπλα του”. Αλήθεια, τι είναι αυτό που διακρίνει ένα έργο και που το κατατάσσει στη λεγόμενη “υψηλή τέχνη”;
Το ιδεώδες της υψηλής τέχνης, ως όρος του κλασικισμού, είναι η τέχνη που στοχεύει στις υψηλότερες αξίες. Εμένα με ενδιαφέρει το καθημερινό, οι συνήθειες ανθρώπων που ζουν σε καπιταλιστικές και υλιστικές κοινωνίες, όπως αυτή που ζω και η ίδια. Με ιντριγκάρουν θέματα “κοινά” στο μάτι του θεατή, που όταν όμως αποτυπώνονται στον καμβά, όταν τελικά καταλήγουν να γίνουν έργο τέχνης, τον καλούν να τα δει με άλλη ματιά και να αναστοχαστεί.
Μεγάλο μέρος της δουλειάς σας εντάσσεται στην feminine art, καθώς σε αρκετούς πίνακές σας προβάλετε τις γυναίκες σύμφωνα με τον στερεοτυπικό ρόλο, τον οποίο τους έχει προσδώσει η κοινωνία. Mπορεί η τέχνη να σπάσει τα στερεότυπα και να ανοίξει μία διαφορετική διαδρομή στην κοινωνία;
Στα έργα μου οι γυναίκες ποζάρουν με μαύρα εσώρουχα περιτριγυρισμένες από τις κότες τους, πλένουν πιάτα, αποκαλύπτουν τα στήθη τους σε αδιάφορα αρσενικά, φοράνε γούνες, ποζάρουν αισθησιακά αποκαλύπτοντας την κυτταρίτιδά τους. Στην ψυχολογία λένε πως όταν φέρνεις κάτι στο φως, έχεις λύσει το μισό. Αντίστοιχα, η τέχνη είναι ένα δάκτυλο που δείχνει. Ο θεατής κοιτάζει. Κάποιοι όχι απλά κοιτάζουν, αλλά βλέπουν κιόλας. Κατά αυτό τον τρόπο η τέχνη σπάει τα στερεότυπα και ναι, μπορεί να ανοίξει νέες διαδρομές στην κοινωνία.
Διαθέτετε ένα πλούσιο βιογραφικό, καθώς σπουδάσατε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, με τιμητική υποτροφία από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) για την πρώτη θέση στις εισαγωγικές εξετάσεις της ΑΣΚΤ. Έπειτα συνεχίσατε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Chelsea College of Arts του Λονδίνου, με την υποστήριξη της Motoroil Hellas, όπου σας απονεμήθηκε η υποτροφία Frank Bowling. Ενώ έχετε βραβευτεί στο Λονδίνο με το Clyde & Co Emerging Star 2017, το Cass Art Prize 2018 και υπήρξατε φιναλίστ για το Solo Show Award 2017, το Rise Art Prize 2018 και το ACS Studio Prize 2018. Ποιο θεωρείτε σημείο σταθμό στην καριέρα σας και γιατί;
Η διπλή υποτροφία για Λονδίνο σίγουρα ήταν σημαντική για την αυταξία μου. Μέχρι τότε σκεφτόμουν πως αυτό που κάνω, το κάνω μάλλον καλά -γιατί είχα ήδη κάποια βραβεία στα χέρια μου- αλλά στην τελική η ζωγραφική μου ποιον αφορά; Είναι προϊόν εγχώριας κατανάλωσης ή βγαίνω με αυτήν και στον κόσμο εκεί έξω;
Έχετε πει ότι στην Ελλάδα κάποιες φορές νιώθετε πως σαν καλλιτέχνης πρέπει να φορτωθείς όλο το βάρος μιας ιστορίας στους ώμους σου, κάνοντας τέχνη οπωσδήποτε πολιτική, για να σε ακούσουν οι λίγοι στις θέσεις – κλειδιά. Στο Λονδίνο μόνο το αποτέλεσμα σου δείχνει ποιος είσαι και είναι πολλοί αυτοί που ακούνε. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Μεγάλη αγορά, ανοιχτή στο καινούριο, το διαφορετικό, στον πειραματισμό, οικονομική ευμάρεια. Από τότε που το είπα αυτό βέβαια αρκετά άλλαξαν και στην Ελλάδα. Η οικονομική κρίση άρχισε νωθρά να απομακρύνεται, νέοι ιδιωτικοί και κρατικοί πολιτισμικοί φορείς ανέλαβαν δράση, μέχρι που μας αναχαίτισε πάλι η πανδημία. Αυτή τη στιγμή ο εικαστικός χώρος κάνει υπερπροσπάθεια, τα θέατρα έκλεισαν, το φεστιβάλ σχεδόν δεν έγινε, η λυρική αναβάλει παραστάσεις. Είναι σαν πάντα να υπάρχει κάποια καλή δικαιολογία η τέχνη να μην αποτελεί προτεραιότητα του τόπου μας.
Είστε μία σύγχρονη καλλιτέχνιδα. Πώς θα χαρακτηρίζατε την τέχνη στην Ελλάδα του σήμερα;
Καυτή, επίκαιρη και επείγουσα. Αξιολογότατοι οι Έλληνες εικαστικοί και πολύ δυνατή η ΑΣΚΤ.
Πόσο εύκολο είναι για μία ζωγράφος να βιοπορίζεται μέσα από την τέχνη της;
Δε θα έλεγα πως είναι θέμα φύλου, είναι γενικότερα δύσκολο ένας ζωγράφος να βιοποριστεί. Παρ' όλα αυτά κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και οπωσδήποτε έχει σημασία το πόσο τελικά δουλεύει κανείς και σε πόσες αγορές απευθύνεται.
Ποια είναι η καλλιτεχνική σας αγωνία και ποιος ο φόβος σας;
Μην πάθουν κάτι τα χέρια μου σαν τον Matisse. Θέλω να δουλεύω ως τα βαθύτατα γεράματα.
Ποιον θεωρείτε τον σημαντικότερο ζωγράφο όλων των εποχών;
Αδύνατο να ξεχωρίσω έναν ως σημαντικότερο. Ξεχωρίζω όμως ως αγαπημένο μου τον Edward Manet.
Στην Ελλάδα έχουμε αρκετές γυναίκες ζωγράφους, ωστόσο ελάχιστες καταφέρνουν να ξεχωρίσουν και να διακριθούν. Γιατί συμβαίνει αυτό; Μπορεί να αλλάξει;
Αυτό συνέβαινε λόγω της υποβαθμισμένης θέσης της γυναίκας στην αγορά εργασίας, έχει ήδη όμως αλλάξει κατά πολύ. Προσωπικά, είχα πολλές συμφοιτήτριες, τουλάχιστον η μισή σχολή ήταν γυναίκες, και γνωρίζω και πολλές Ελληνίδες ζωγράφους που κάνουν καριέρα. Υπάρχει βέβαια η δυσκολία στο συνδυασμό ενός τόσο απαιτητικού επαγγέλματος με το μεγάλωμα παιδιών, αλλά πιστεύω πως, αν έχεις βαθιά αγάπη για τη ζωγραφική και επιλέξεις σωστά σύντροφο, είναι και αυτό εφικτό.
