"Τώρα βλέπουμε ότι η τέχνη καταργείται, οπότε καταργείται ένα καταφύγιο."
Ο Σταμάτης Κραουνάκης μίλησε στην Εύα Κακλειδάκη και το paspartou.gr για την τέχνη “που καταργείται”, την κυβερνητική πολιτική, τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών, το υπουργείο Πολιτισμού, την περίοδο της καραντίνας και τη μετα-καραντίνα εποχή.
Αρκετοί γράφουν ότι απασφάλισες με όσα γίνονται.
Eίναι ίσως από τις σπανιότερες φορές που δεν έχω απασφαλίσει. Εγώ απασφαλίζω όταν βλέπω να έρχεται κάτι, σαν την Κασσάνδρα, αλλά τότε δε με ακούει κανείς. Μετά είναι αργά.
Είπες πως η κυβέρνηση σκοτώνει τους καλλιτέχνες.
Έτσι είναι. Ξεκίνησε με τις απαγορεύσεις. Τα τσιγάρα, τα ωράρια. Σε μία χώρα, που, πάνω σε αυτό, θα μπορούσε να βρεθεί μία λύση. Αυτό είναι μία γενικότερη υποδούλωση, ένα φίμωμα.
Στόχευσαν στο να περιοριστούν οι συγκεντρώσεις σε δημόσιους χώρους.Τώρα βλέπουμε ότι η τέχνη καταργείται, οπότε καταργείται ένα καταφύγιο.
Η κυβέρνηση αυτή ξέρει ότι ανέβηκε από μία απαρέσκεια, όχι από μία επιθυμία του κόσμου για κάτι καλύτερο. Ο κόσμος γνώριζε ότι δε θα το πάρει. Απλώς, ήταν απογοητευμένοι από τον ΣΥΡΙΖΑ και φυσικά πού θα πήγαιναν; Πιο Αριστερά όχι.
Γιατί δεν πάνε πιο Αριστερά;
Έχω πει κάτι για τους Έλληνες πολύ ενδιαφέρον. Οι Έλληνες είναι αριστεροί στο καφενείο και στο σπίτι είναι δεξιοί.
Πιστεύω ότι σε αυτή τη χώρα, που έχει την ευτυχία του φωτός και ξέρεις πως, όσο κακό καιρό και να κάνει, την επόμενη ημέρα θα έχει ήλιο, αυτή είναι μία σιγουριά που από τη μια μεριά είναι ευτυχία και από την άλλη μας κάνει λιγάκι να είμαστε “τα ζώα μου αργά”.
Έχει γράψει η Νικολακοπούλου στον Πλούτο έναν πολύ ωραίο στίχο πάνω σε αυτό, που λέει “Το πολύ το φως σε κάνει να βαριέσαι τη δουλειά, να θες μιαν άπλα, να θες μια ξάπλα και ένα πεύκο στο κεφάλι να σου σπάει την αντηλιά”.
Τι έχει συμβεί με την κυβέρνηση και τους καλλιτέχνες;
Αυτοσχεδιάζουν στου κασίδη το κεφάλι, γενικά.
Για την τέχνη, εγώ τα είδα τα χαΐρια τους από τα πνευματικά δικαιώματα, που μας έπαιζαν μπαλάκι για έξι μήνες, μέχρι που πήρα την απόφαση και έκανα ένα χοντρό «ντου».
Εγώ δεν είμαι σε κανένα συμβούλιο, απλώς πρωτοστάτησα στην ιστορία της επικύρωσης του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης του έργου μας. Είχα την ελευθερία να είμαι κατά κάποιον τρόπο η «ντουντούκα».
Έστειλα, λοιπόν, τρεις ανοιχτές επιστολές στην κα Μενδώνη και προκάλεσα μία κινητοποίηση, καθώς έφερα το υπουργείο Πολιτισμού σε δύσκολη θέση. Έτσι αναγκάστηκαν, μετά από αυτό, να επιταχύνουν τη διαδικασία και οι άνθρωποι πήραν επιτέλους τα χρήματά τους, μετά από ένα εξάμηνο.
Τον άνθρωπο που έχει αφεντικό τον σέβομαι. Έχει έναν φόβο, γιατί εξαρτάται από αυτό το ψωμί του. Εάν δε “χρωστάς” κάπου και δεν είσαι φοβισμένος, έχεις την ελευθερία να διεκδικήσεις.
Γιατί δε σας έδιναν τα χρήματά σας;
Αυτό γίνεται με την κομματίλα γενικά. Καθυστερεί η απόφαση, γιατί δεν παίρνει κάποιος την ευθύνη. Ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την ευθύνη για τα δικαιώματα, με πρωτοβουλία προσωπική του Τσίπρα, στη μετά διαχείριση κόλλησε η προσπάθεια.
Αυτή τη στιγμή, για να είμαστε ειλικρινείς, όλα τα μεγάλα ραδιόφωνα, η ΕΡΤ, τα μεγάλα ξενοδοχεία και οι μεγάλες εταιρείες δεν έχουν πληρώσει.
Σου προλέγω πως μέσα Ιουνίου γίνεται η μετάβαση από την ΕΥΕΔ στην ΕΔΕΜ. Καταφέραμε, με πρόταση του Χρήστου του Νικολόπουλου και δική μου, να αναλάβει τη διεύθυνση της ΕΔΕΜ η Λούκα η Κατσέλη. Αυτό κατά τη γνώμη μου είναι μία εξαιρετικά φωτεινή λύση, καθώς η Λούκα Κατσέλη είναι ένας άνθρωπος πετυχημένος στην πολιτική και στην οικονομία, με διεθνές κύρος, ο οποίος μπορεί να κουμαντάρει έναν οργανισμό που να έχει και δημιουργική χροιά.
Δε θέλαμε τεχνοκράτη, θέλαμε κάποιον με γνώσεις και με όραμα. Τώρα έχω ελπίδες ότι αυτό το πράγμα μπορεί να πάει πραγματικά καλά. Ωστόσο, τα πάντα μπλόκαραν λόγω κορωνοϊού.
Πώς βλέπεις όλο αυτό που έχει συμβεί με την εξάπλωση της πανδημίας;
Αυτή η τεράστια ιστορία, η οποία έβαλε όλη την ανθρωπότητα, “όλη τη γη στο φτερό”, όπως λέει και η Λίνα (Νικολακοπούλου). Από την άλλη, αυτή η υποχρεωτική προφύλαξη μας έβαλε όλους σε άλλα στοιχήματα με τον εαυτό μας, με τις σχέσεις μας. Σε κάποιους βγήκε έξω η καλή ψυχή, σε άλλους η σαβούρα. Ο καθένας ήταν μόνος του ή με το περιβάλλον του για να διαχειριστεί αυτά τα πράγματα. Προσωπικά, επειδή είμαι του σπιτιού και της δημιουργίας, από την πρώτη μέρα σχεδόν που συντονίστηκα με αυτό το κλίμα, άρχισα να γράφω. Ολοκλήρωσα λοιπόν 14 νέα κομμάτια, τα οποία και θα κυκλοφορήσουν προσεχώς.
Πώς θα χαρακτήριζες την περίοδο που ζούμε;
Για εμένα είναι αναγέννηση. Από όποια πλευρά και αν το δεις, έχει κρασάρει η παλιά μηχανή. Διακρίνω πως τα δύο μεγάλα θύματα του κορωνοϊού είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα πολιτικά κόμματα, καθώς εμφανίστηκαν κατώτερα των περιστάσεων.
Τι περιμένεις ότι θα γίνει από εδώ και στο εξής;
Δε θα είναι τίποτα εύκολο από εδώ και πέρα, εάν δεν λάβουν υπόψιν τους τον ταλαιπωρημένο, καθημερινό, εργαζόμενο άνθρωπο. Δηλαδή τα οικονομικά συστήματα, τα οποία διοικούν τον πλανήτη, πρέπει να πάρουν απόφαση ότι πρέπει να «ντιλιτάρουν» την παλιά μηχανή και να δημιουργήσουν ενδιαφέρον στις κοινωνίες, όπως γίνεται μετά από κάθε πόλεμο. Αυτό που βιώνουμε είναι ένας πόλεμος. Τι κάνει ο πόλεμος; Αφαιρεί πληθυσμούς και ξαναγεννά το ενδιαφέρον των κοινωνιών.
Θεωρείς ότι είχαμε παρακμάσει;
Ως πλανήτης συνολικά. Εγώ έφτασα να μιλάω τις νύχτες με φίλους μου σε ολόκληρο τον κόσμο και να συζητάμε σχετικά με όλο αυτό που έχει συμβεί.
Ένας ενεργός πολίτης-καλλιτέχνης είναι υποχρεωμένος την ώρα που συμβαίνει αυτό να συντονιστεί με το παγκόσμιο σύμπαν, με το παγκόσμιο φως. Γιατί αυτή τη στιγμή ο βαμπιρισμός νικάει. Είναι εντεταλμένα βαμπίρ. Υπήρχαν δεξιοί και στην Ελλάδα και παγκοσμίως μεγάλοι νόες. Αυτό έχει χαθεί και έχει αντικατασταθεί από τεχνοκράτες, βαμπίρ χλιμίτζουρες.
Τι πρέπει να γίνει αυτή τη στιγμή για τον πολιτισμό;
Αν ήμουν στη θέση της υπουργού Πολιτισμού θα έλεγα “Παιδιά δεν μπορούμε μαζικές δράσεις, ελάτε να κάνουμε δράσεις μικρές, στις γειτονιές, σε μία πλατεία. Τρεις μουσικοί. Αυτό που κάνουμε από το σπίτι να το κάνουμε και έξω το καλοκαίρι. Δυο μονόλογοι, ένα ντουέτο σε μία ταράτσα”.
Για όλα αυτά απαιτείται σχεδιασμός, αλλά είναι τσιράκια. Δε θα κάνουν δουλειά. Αυτό θέλει εμπνευσμένο υπουργό Πολιτισμού, δε θέλει τη “στέκα”. Δεν εμφανίζεται ποτέ. Διέλυσε τον Αναστασάκη, έναν άνθρωπο που έστησε το θέατρο στη Θεσσαλονίκη. Διέλυσε το κέντρο κινηματογράφου. Διαλύει τους αρχαιολογικούς χώρους.
Γιατί θεωρείς πως τα κάνουν όλα αυτά;
Γιατί πιθανώς είναι εντεταλμένοι να πουλήσουν τη χώρα.
Τι έχει συμβεί με τα επιδόματα των καλλιτεχνών;
Αυτό που προέχει είναι να δώσουν τα επιδόματα. Ακούγεται ότι τα πήραν τα λεφτά και έχουν "βουλώσει άλλες τρύπες". Οι καλλιτέχνες είναι οι μόνοι εργαζόμενοι που δεν πήραν επίδομα. Και οι άλλοι μήπως πήραν όλοι; Οι μισοί πήραν και οι άλλοι μισοί ακόμη περιμένουν. Δόθηκαν πακέτα από την ΕΕ γι' αυτό το λόγο.
Βέβαια, δεν μπορούμε να παραμείνουμε και ζητιάνοι μιας κυβέρνησης γελοίας.
Θα βρεθούν οι λύσεις, όμως μία πεφωτισμένη κυβέρνηση έπρεπε να τις είχε βρει από μόνη της. Πώς να δώσει τις λύσεις μία υπουργός Πολιτισμού που είναι μονίμως απούσα;
Μεγάλη μερίδα του κόσμου πιστεύει πως η κυβέρνηση μας έχει σώσει.
Στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό. Μην κοιτάς τι γράφουν τα σάιτ που ακούγεται ότι τα ψωνίζει. Τα ελέγχει όλα. Και με τα κανάλια πια εγώ γελάω. Εδώ βλέπουμε το εξής. Δεν έχουν τη δύναμη που είχαν. Μία σοβαρή μου ανάρτηση κάνει πολύ περισσότερη δουλειά από το να με «κοπανήσει» ένα κανάλι. Εγώ βέβαια δεν περίμενα κάτι άλλο. Αυτοί που περίμεναν κάτι άλλο ας κοπανηθούν. Εδώ δεν πρόκειται για μία Δεξιά, αλλά για μία πολύ κακή Δεξιά.
Από πλευράς μου έχω μία πολύ κακή ιδέα για την πολιτική γενικά. Πεφωτισμένος πολιτικός αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει στην πιάτσα.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Γιατί είναι αδιάβαστοι και παρασύρεται αμόρφωτος κόσμος ή πονεμένος κόσμος ή γονατισμένος κόσμος από εφήμερες υποσχέσεις.
Δε θέλω όμως να βαράμε τον κόσμο. Ο άνθρωπος που είναι στην πρίζα για να φέρει 5 δεκάρες στο σπίτι, προκειμένου να ζήσουν αυτός και η οικογένειά του, δεν έχει χρόνο να αναπτύξει κάτι άλλο. Θα στηθεί μπροστά στην τηλεόραση με τα πατατάκια και ό,τι κάτσει.
Ωστόσο και στον χώρο της Παιδείας υπάρχει ένας αναβρασμός τελευταία.
Μα πώς θα υπάρξει παιδεία με μία στενόχειλη κατηχήτρια για υπουργό Παιδείας; Oύτε το 1950 κατηχήτρια δε θα μπορούσε να είναι. Να μη μιλήσουμε για τις απανωτές, αποτυχημένες επιλογές των υπουργών Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχουν άνθρωποι με προσόντα, αλλά δεν τους θέλουν. Και στον ΣΥΡΙΖΑ συμβαίνει αυτό και στο ΚΚΕ. Υπουργός Παιδείας σαν τον Λουκή Ακρίτα δεν πρόκειται να ξαναβρεθεί.
Τι θα κάνετε από εδώ και πέρα;
Οι δημιουργοί δημιουργία. Αρμονία για να νικήσουμε το χάος.
Τι μπορεί να αλλάξει στην τέχνη στη μετά-κορωνοϊό εποχή;
O φόβος του θανάτου έφερε αγγέλους. Προσωπικά θεωρώ πως θα έχουμε παραγωγή καλλιτεχνική. Δε γίνεται να είμαστε ακόμη σε συμπεριφορές τέχνης που είχαμε πριν από 30 χρόνια.
Δε θα γίνει από όλους και ούτε θα επιβιώσουν όλοι οι καλλιτέχνες.
Δε σε βρήκε σύμφωνο αυτό που συνέβη με την Άλκηστη Πρωτοψάλτη.
Δεν κατάλαβα γιατί έφαγα μπούλινγκ για την αντίδρασή μου. Όλοι το κόντυναν σε κομματικό θέμα ή το κόντυναν σε προσωπικό θέμα. Καταρχήν αφορά στο πνευματικό δικαίωμα, το οποίο είναι αναφαίρετο ηθικό δικαίωμα του δημιουργού.
Όφειλαν να ρωτήσουν. Αυτό που έκανε η Άλκηστις ήταν πολύ ωραίο. Αλλά να «χοροπηδάει» το τραγούδι μου έξω από Μαξίμου, χωρίς να έχω την ευθύνη γι' αυτό, δεν το θέλω.
Πώς και δε σε ρώτησε;
Η Άλκηστις ήταν θύμα αυτής της περίστασης και θύμα της ενέργειάς της. Δηλαδή, μέσα στην επιθυμία της να κάνει μία προσφορά, βρέθηκε σε ένα φορτηγό που έστριψε κατ’ εντολή εκείνη τη στιγμή έξω από το Μαξίμου. Δεν μπόρεσε να κάνει κάτι. Προσπάθησε να είναι ευγενής, γιατί αυτός είναι ο χαρακτήρας της. Αν ήμουν εγώ θα τα έσπαγα και θα έλεγαν «πάλι απασφάλισε ο Κραουνάκης». Η Άλκηστις δε θα μπορούσε να τα σπάσει, αφού είχε πάρει την ευθύνη. Ο χαρακτήρας της γυναίκας αυτής, την ώρα που μπήκε και αυτή αμισθί στην προσπάθεια μιας προσφοράς στην πόλη της, βρέθηκε ανάμεσα στον δράκο και στη λύσσα του. Έπρεπε, κατά την άποψή μου, να ήταν πιο καχύποπτη απέναντι σε αυτό.
Είδαμε πολλές θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες και γενικώς διάφορα θεάματα να προσφέρονται στον κόσμο που έμεινε στο σπίτι. Αρκετοί καλλιτέχνες εξέφρασαν την άποψη πως αυτό δεν ήταν σωστό, γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις κάποιες από αυτές ήταν προχειροδουλειές.
Επειδή συνήθως τις παραστάσεις τις κρατάμε για αρχείο και δε γίνονται γι' αυτή τη δουλειά, βγήκαν κάποια πράγματα και από εμάς που δεν ήταν καλά. Είχε προβλήματα ο ήχος, δεν μπορούσες να τα δεις. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι σωστό να τα κρίνουμε αυτή τη στιγμή, που ο κόσμος ήταν μέσα και ήθελε κάτι να δει. Υπήρξαν άνθρωποι που τα παρακολούθησαν και κάποια ήταν καλά, κάποια όχι. Πάντως αυτή είναι μία συνθήκη που δεν μπορεί να διαιωνίζεται.
Από εδώ και πέρα τι πρέπει να γίνει;
Αυτή τη στιγμή υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Χρειάζεται σχεδιασμός. Ας μας φωνάξουν. Αρκετοί από εμάς είμαστε έξυπνοι άνθρωποι, που μπορούμε να δουλέψουμε έναν σχεδιασμό τέτοιο, ώστε να μπορούν και οι καλλιτέχνες να κάνουν τη δουλειά τους το καλοκαίρι.
"Ο Άλαν", νέο τραγούδι του Σταμάτη Κραουνάκη (Σταμάτης Κραουνάκης / Κωνσταντίνος Παντζής - Ο Άλαν, Σύνθεση - Στίχοι: Σταμάτης Κραουνάκης, Home Video Editing: Σταμάτης Κραουνάκης ℗ 2020 Λυχνία)
